Zagrożenie ubóstwem
Wskaźnik zagrożenia ubóstwem to według GUS procent osób, których dochód ekwiwalentny do dyspozycji, po uwzględnieniu w dochodach transferów społecznych, jest niższy od granicy ubóstwa ustalonej na poziomie 60% mediany rocznych ekwiwalentnych dochodów do dyspozycji w danym kraju; GUS podaje go za Eurostatem, na podstawie badania EU-SILC.1
Strzałki: okresy i serie. Enter: przypnij. Esc: wyczyść.
- Polska (GUS)
- Cała UE (Eurostat)
Tabela danych
Jak czytać?
Wartość spadła o 0,2 punktu procentowego wobec 2023 roku.
To miara ubóstwa względnego, zależnego od dochodów innych mieszkańców, a nie ubóstwa skrajnego.
Dane roczne mogą być publikowane z opóźnieniem i podlegać rewizjom. Brakujące lata pozostają puste.
Granica ubóstwa jest ustalana w każdym kraju osobno, więc to nie jest ubóstwo skrajne.
UE27 oznacza stałą grupę 27 państw w składzie z 2020 roku, także we wcześniejszych okresach.
Co to jest wskaźnik zagrożenia ubóstwem?
Granica nie jest stałą kwotą: GUS wylicza próg zagrożenia ubóstwem osobno dla każdego roku badania, zgodnie z metodologią wspólną dla krajów Unii Europejskiej, jako 60,0% krajowej mediany rocznych ekwiwalentnych dochodów do dyspozycji po transferach społecznych.2 Dochód gospodarstwa domowego GUS dzieli przez sumę jednostek ekwiwalentnych według zmodyfikowanej skali OECD;2 szerzej opisuje to artykuł o nierównościach dochodów. Eurostat zaznacza, że wskaźnik nie mierzy zamożności ani ubóstwa, tylko niski dochód w porównaniu z innymi mieszkańcami kraju, co nie musi oznaczać niskiego poziomu życia.3
W badaniu z 2024 roku wskaźnik zagrożenia ubóstwem wyniósł według GUS 13,8%: tyle ludności Polski miało roczne ekwiwalentne dochody poniżej progu ubóstwa relatywnego.2 W badaniu z 2005 roku, pierwszym w serii GUS, było to 20,5%.
Gdy z dochodów wyłączyć wszystkie transfery społeczne, łącznie z emeryturami i rentami, wskaźnik w badaniu z 2024 roku wyniósł według GUS 45,4%.2 Porównanie wskaźników z transferami i bez nich pozwala według GUS ocenić wpływ transferów społecznych na ograniczenie ubóstwa relatywnego.2
Eurostat podaje już wynik badania z 2025 roku: według jego serii dla Polski wskaźnik wyniósł 13,2%, wobec 16,3% w całej Unii Europejskiej. Dla lat badania od 2005 do 2024 obie serie podają te same wartości, a GUS wskazuje Eurostat jako źródło wskaźnika.1
Ile wynosi próg zagrożenia ubóstwem?
W badaniu z 2024 roku próg zagrożenia ubóstwem wynosił według GUS 32 488 zł rocznie dla jednej osoby dorosłej i 68 225 zł dla dwóch osób dorosłych z dwojgiem dzieci.2 W naszym przeliczeniu na miesiąc to dla jednej osoby około 2 707 zł; GUS podaje próg w skali roku, bo liczy go z rocznych dochodów.2
Dochody w tym badaniu pochodzą z 2023 roku: GUS podaje, że rokiem odniesienia dla dochodów z EU-SILC 2024 jest rok 2023, i analogicznie w poprzednich latach.2 Za Eurostatem GUS oznacza dane dochodowe rokiem realizacji badania, tak samo jak seria GUS: dla roku 2024 pokazuje ona 13,8%, tyle, ile GUS podaje dla badania z 2024 roku.2
Próg zmienia się razem z medianą dochodów: w badaniu z 2019 roku wynosił według GUS 18 216 zł dla jednej osoby dorosłej.2
Kto jest najbardziej zagrożony ubóstwem w Polsce?
Według Eurostatu w badaniu z 2025 roku zagrożonych ubóstwem było 14,7% osób w wieku 65 lat i więcej, 13,7% dzieci poniżej 18 lat i 12,6% osób w wieku od 18 do 64 lat.4 W badaniu z 2005 roku było odwrotnie: wskaźnik dla dzieci wynosił 29,3%, a dla osób w wieku 65 lat i więcej 7,3%.4
GUS podaje dla badania z 2024 roku podział według płci: wśród osób w wieku 65 lat i więcej wskaźnik wyniósł 17,7% dla kobiet i 11,5% dla mężczyzn.2
Według typu gospodarstwa domowego Eurostat podaje dla badania z 2025 roku 35,7% dla osób mieszkających samotnie w wieku 65 lat i więcej oraz 18,8% dla osób w gospodarstwach dwojga dorosłych z co najmniej trojgiem dzieci na utrzymaniu.5
Czym zagrożenie ubóstwem różni się od ubóstwa skrajnego?
Ubóstwo skrajne GUS mierzy innym badaniem, badaniem budżetów gospodarstw domowych, i porównuje w nim wydatki: liczy odsetek osób w gospodarstwach domowych, których wydatki były niższe od przyjętej granicy.6 Podstawą granicy zagrożenia ubóstwem skrajnym jest minimum egzystencji ustalane przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych; konsumpcja poniżej tego poziomu utrudnia przeżycie.6 W 2025 roku zasięg zagrożenia ubóstwem skrajnym GUS oszacował na 5,3% osób w gospodarstwach domowych.6
To samo badanie daje zasięg zagrożenia ubóstwem relatywnym, z granicą równą 50% średnich miesięcznych wydatków gospodarstw domowych w Polsce; w 2025 roku wyniósł on 13,5%.6 Wskaźnik z EU-SILC liczy się natomiast z rocznych dochodów i ich mediany.2
Eurostat liczy też szerszy wskaźnik zagrożenia ubóstwem lub wykluczeniem społecznym (AROPE): obejmuje on osoby zagrożone ubóstwem, osoby w pogłębionej deprywacji materialnej i społecznej oraz osoby w gospodarstwach domowych o bardzo niskiej intensywności pracy, a każdą osobę liczy raz.7 W badaniu z 2025 roku AROPE dla Polski wyniósł według Eurostatu 15,0%, wobec 20,9% w całej UE, a pogłębiona deprywacja materialna i społeczna dotyczyła 2,0% ludności Polski.
Najczęstsze błędy
„Zagrożenie ubóstwem to ubóstwo skrajne”
Wskaźnik z EU-SILC mierzy niski dochód w porównaniu z innymi mieszkańcami kraju, co nie musi oznaczać niskiego poziomu życia.3 Ubóstwo skrajne GUS mierzy wydatkami poniżej granicy opartej na minimum egzystencji i w 2025 roku oszacował jego zasięg na 5,3%.6
„Ubóstwo relatywne z badania budżetów to ten sam wskaźnik”
Zasięg zagrożenia ubóstwem relatywnym z badania budżetów gospodarstw domowych GUS liczy z wydatków, z granicą 50% średnich miesięcznych wydatków; w 2025 roku wyniósł on 13,5%.6 Wskaźnik z EU-SILC liczy się z rocznych dochodów, z progiem 60% ich krajowej mediany,2 i w badaniu z 2025 roku wyniósł według Eurostatu 13,2%.
„Rok w serii to rok, z którego są dochody”
Za Eurostatem GUS oznacza dane dochodowe rokiem realizacji badania,2 a dochody w EU-SILC pochodzą z poprzedniego roku kalendarzowego.8 Wynik z badania z 2024 roku opisuje więc dochody z 2023 roku, a wynik z badania z 2025 roku dochody z 2024 roku.8
„AROPE i zagrożenie ubóstwem to to samo”
AROPE obejmuje także osoby w pogłębionej deprywacji materialnej i społecznej oraz w gospodarstwach domowych o bardzo niskiej intensywności pracy.7 Każda osoba zagrożona ubóstwem jest więc wliczona do AROPE: w badaniu z 2025 roku AROPE dla Polski wyniósł 15,0%, a wskaźnik zagrożenia ubóstwem 13,2%.
Dane
Źródła
- GUS, Bank Danych Lokalnych, temat P2712 „Wskaźnik zasięgu ubóstwem po uwzględnieniu w dochodach transferów społecznych”, opis tematu w API.
- GUS, „Dochody i warunki życia ludności Polski – raport z badania EU-SILC 2024”, Warszawa 2025.
- Eurostat, „Glossary: At-risk-of-poverty rate”, Statistics Explained.
- Eurostat, tabela ilc_li02 „At-risk-of-poverty rate by poverty threshold, age and sex”, odpowiedź API.
- Eurostat, tabela ilc_li03 „At-risk-of-poverty rate by poverty threshold and household type”, odpowiedź API.
- GUS, „Zasięg zagrożenia ubóstwem ekonomicznym w Polsce w 2025 r.”, informacja sygnalna, czerwiec 2026.
- Eurostat, „Glossary: At risk of poverty or social exclusion (AROPE)”, Statistics Explained.
- Eurostat, „Income and living conditions (ilc)”, metadane ESMS.