Nierówności dochodów
Współczynnik Giniego mierzy, na ile rozkład dochodów w kraju odbiega od całkowicie równego: 0 oznacza, że wszyscy mają taki sam dochód, a 100, że cały dochód ma jedna osoba;1 w badaniu EU-SILC liczy się go z rocznego ekwiwalentnego dochodu do dyspozycji gospodarstwa domowego.2
Strzałki: okresy. Enter: przypnij. Esc: wyczyść.
Tabela danych
Jak czytać?
Wartość spadła o 1,1 punktu wobec 2024 roku.
Współczynnik opisuje rozkład dochodów, nie majątku.
Co to jest współczynnik Giniego?
GUS opisuje współczynnik Giniego jako miarę nierówności rozkładu dochodów, która przyjmuje wartości od 0 do 1, a po pomnożeniu przez 100 od 0 do 100.2 Im wyższa wartość, tym większa koncentracja dochodów i większe ich zróżnicowanie.2 Eurostat podaje współczynnik na skali od 0 do 100.3
Dochód do dyspozycji gospodarstwa domowego GUS liczy z sumy rocznych dochodów pieniężnych netto wszystkich jego członków, pomniejszonej między innymi o podatki od nieruchomości i transfery pieniężne przekazane innym gospodarstwom domowym.2 Dzieli go przez sumę jednostek ekwiwalentnych według zmodyfikowanej skali OECD: pierwszej osobie dorosłej odpowiada 1, każdemu kolejnemu członkowi gospodarstwa w wieku 14 lat lub więcej 0,5, a każdemu dziecku poniżej 14 lat 0,3.2 Tak wyliczony dochód przypisuje w tej samej wysokości każdej osobie w gospodarstwie.2
W badaniu z 2025 roku współczynnik Giniego w Polsce wyniósł według Eurostatu 24,9, a dla całej Unii Europejskiej 29,2.
Z którego roku są dochody w badaniu EU-SILC?
Według Eurostatu we wszystkich krajach okresem odniesienia dla dochodów w EU-SILC jest poprzedni rok kalendarzowy.4 GUS pisze o badaniu z 2024 roku, że dochód wyliczono z danych zebranych w 2024 roku, ale odnosi się on do rocznego dochodu od stycznia do grudnia 2023 roku.2 Za Eurostatem GUS oznacza dane dochodowe rokiem badania.2
Tak samo podaje je nasza seria: dla roku 2024 pokazuje 26,0, tyle samo, ile GUS podaje dla Polski w badaniu z 2024 roku.2 Wynik z badania z 2025 roku, 24,9, opisuje więc dochody z 2024 roku.4
Jak Polska wypada na tle UE i sąsiadów?
W badaniu z 2025 roku współczynnik Giniego w Polsce, 24,9, był niższy niż dla całej UE, 29,2. Z krajów pokazanych na wykresie niższy miały Czechy (24,0) i Słowacja (23,0), a wyższy Węgry (29,5), Niemcy (30,1) i Litwa (35,5, dane wstępne).
GUS pisze, że w badaniu z 2024 roku współczynnik Giniego dla całej UE wyniósł 29,4, a trzynaście krajów, w tym Polska (26,0), miało wartość poniżej tej średniej.2 Według GUS zróżnicowanie dochodów w Polsce było wtedy jednym z niższych wśród krajów członkowskich UE.2
Od badania z 2014 roku, pierwszego w naszej serii, do badania z 2025 roku współczynnik w Polsce spadł z 30,8 do 24,9. Według GUS od 2019 roku stopniowo malał, z 28,5 do 26,0 w 2024 roku, z wyjątkiem 2023 roku, gdy nieznacznie wzrósł, z 26,3 do 27,0.2
Dlaczego Bank Światowy podaje inny współczynnik Giniego?
Bank Światowy opisuje swój współczynnik Giniego podobnie: mierzy on, na ile rozkład dochodu, a w niektórych krajach wydatków konsumpcyjnych, odbiega od całkowicie równego.5 Dochód gospodarstwa domowego przelicza jednak na osobę, dzieląc go przez liczbę członków gospodarstwa;6 GUS w EU-SILC dzieli go przez sumę jednostek ekwiwalentnych.2
Inaczej oznacza też lata: przy badaniach EU-SILC podaje rok o jeden wcześniejszy niż rok badania, bo dochody dotyczą poprzedniego roku.6 Za 2023 rok Bank Światowy policzył współczynnik dla Polski z jednostkowych danych EU-SILC o dochodach.7 Wyniósł on 28,5, a współczynnik Eurostatu z badania z 2024 roku, z dochodami z 2023 roku, 26,0.4
Najczęstsze błędy
„Współczynnik Giniego mierzy ubóstwo”
Współczynnik Giniego mierzy nierówność rozkładu dochodów.2 Wskaźnik zagrożenia ubóstwem po uwzględnieniu transferów społecznych to według GUS co innego: odsetek osób z rocznym ekwiwalentnym dochodem do dyspozycji poniżej progu zagrożenia ubóstwem, który wynosi 60% krajowej mediany rocznych ekwiwalentnych dochodów do dyspozycji.2 Bank Światowy zwraca uwagę, że w kraju rozwijającym się współczynnik Giniego może rosnąć, a liczba ludzi w ubóstwie absolutnym jednocześnie spadać.5
„Wyższy współczynnik to mniejsze nierówności”
Jest odwrotnie: im wyższy współczynnik, tym większa koncentracja dochodów i większe ich zróżnicowanie.2 Wartość 0 oznacza całkowitą równość, gdy wszyscy mają taki sam dochód.1
„Rok w serii to rok, z którego są dochody”
Za Eurostatem GUS oznacza dane dochodowe rokiem badania,2 a dochody w EU-SILC pochodzą z poprzedniego roku kalendarzowego.4 Wynik z badania z 2025 roku opisuje więc dochody z 2024 roku.4 Bank Światowy oznacza te same dane rokiem dochodów,6 więc jego lata są przesunięte o rok wobec lat Eurostatu.
„Współczynnik z dochodów i z wydatków to to samo”
Bank Światowy liczy współczynnik Giniego z dochodu albo, w niektórych krajach, z wydatków konsumpcyjnych i zaznacza, że rozkład dochodu jest zwykle bardziej nierówny niż rozkład konsumpcji.5 W badaniu EU-SILC współczynnik liczy się z dochodu do dyspozycji.2
Źródła
- Eurostat, „Glossary: Gini coefficient”, Statistics Explained.
- GUS, „Dochody i warunki życia ludności Polski – raport z badania EU-SILC 2024”, Warszawa 2025.
- Eurostat, tabela ilc_di12 „Gini coefficient of equivalised disposable income by age”, odpowiedź API.
- Eurostat, „Income and living conditions (ilc)”, metadane ESMS.
- Bank Światowy, World Development Indicators, „Gini index” (SI.POV.GINI), metadane wskaźnika.
- Bank Światowy, „Poverty and Inequality Platform Methodology Handbook”, rozdział 2: „Constructing welfare aggregates”.
- Bank Światowy, World Development Indicators, przypis do wartości SI.POV.GINI dla Polski za 2023 rok.