Stopy procentowe
Stopa referencyjna to rentowność 7-dniowych bonów pieniężnych NBP, którą Bank Rozrachunków Międzynarodowych uważa za oficjalną stopę polityki pieniężnej w Polsce od 26 lutego 1998 roku;4 wysokość stóp procentowych NBP ustala Rada Polityki Pieniężnej.2
Strzałki: okresy i serie. Enter: przypnij. Esc: wyczyść.
- Stopa referencyjna
- Stopa lombardowa
- Stopa depozytowa
Tabela danych
Jak czytać?
Wartość spadła o 0,75 punktu procentowego wobec października 2025.
Archiwum XML zaczyna się w lutym roku 1998; wcześniejszych wartości nie potwierdza.
Stopa depozytowa pojawia się w grudniu roku 2001, a dyskontowa w styczniu roku 2010.
Okresy bez potwierdzenia w dokumentach NBP pozostają brakami danych.
Jakie są stopy procentowe NBP i do czego służą?
W Założeniach polityki pieniężnej na rok 2027 Rada Polityki Pieniężnej pisze, że stopa referencyjna NBP będzie określać rentowność podstawowych operacji otwartego rynku NBP i wpływać na poziom krótkoterminowych rynkowych stóp procentowych.1 Operacje podstawowe mają być standardowo prowadzone raz w tygodniu, co do zasady z 7-dniowym terminem zapadalności, po stałej rentowności równej stopie referencyjnej.1
Stopa lombardowa ma wyznaczać oprocentowanie kredytu lombardowego, którym można pozyskiwać środki z NBP na termin overnight, a stopa depozytowa oprocentowanie depozytu, na którym można lokować w NBP środki na termin overnight.1 Ustawa o NBP nazywa kredytem lombardowym kredyt refinansowy udzielany bankom pod zastaw papierów wartościowych.2
W 2027 roku celem operacyjnym polityki pieniężnej ma być kształtowanie stawki POLONIA w pobliżu stopy referencyjnej; stawka może się od niej odchylać w korytarzu między stopą depozytową a lombardową.1 Oprocentowanie kredytu lombardowego ma być co do zasady górnym, a depozytu na koniec dnia dolnym ograniczeniem rentowności transakcji overnight na rynku międzybankowym.1
Stopa dyskontowa weksli ma określać oprocentowanie kredytu wekslowego, który NBP może oferować na refinansowanie kredytów udzielanych przez banki przedsiębiorcom.1 Ustawa o NBP pozwala NBP przyjmować od banków weksle do dyskonta i redyskonta.2
Na koniec października 2026 stopa referencyjna wynosiła 3,75%, lombardowa 4,25%, a depozytowa 3,25%. Korytarz między nimi miał więc szerokość 1,00 punktu procentowego, a stopa referencyjna była pośrodku, 0,50 punktu procentowego od każdej z jego granic. Stopa redyskontowa weksli wynosiła 3,80%, a dyskontowa weksli 3,85%. Stopy lombardową, depozytową, redyskontową i dyskontową pokazujemy od października 2024, a referencyjną od lutego 1998.
Kto ustala stopy procentowe NBP i po co je zmienia?
Wysokość stóp procentowych NBP ustala Rada Polityki Pieniężnej, kierując się założeniami polityki pieniężnej.2 W skład Rady wchodzą prezes NBP jako przewodniczący i 9 członków, których w równej liczbie powołują Prezydent, Sejm i Senat spośród specjalistów z zakresu finansów; kadencja członka trwa 6 lat.2 Posiedzenia Rady przewodniczący zwołuje co najmniej raz w miesiącu, a uchwały Rada podejmuje większością głosów przy obecności co najmniej 5 członków, w tym przewodniczącego.2
Według ustawy podstawowym celem działalności NBP jest utrzymanie stabilnego poziomu cen, przy jednoczesnym wspieraniu polityki gospodarczej rządu, o ile nie ogranicza to tego celu.2 Od 2004 roku celem polityki pieniężnej jest utrzymanie inflacji, czyli rocznej zmiany cen towarów i usług konsumpcyjnych, na poziomie 2,5% z symetrycznym przedziałem odchyleń o szerokości ±1 punktu procentowego w średnim okresie.1 Stopy procentowe NBP mają w 2027 roku pozostać podstawowym instrumentem polityki pieniężnej.1
Rada pisze, że od decyzji o parametrach polityki pieniężnej do jej najsilniejszego wpływu na produkcję, zatrudnienie i inflację mija kilka kwartałów, a długość tych opóźnień może się zmieniać.1 Założenia polityki pieniężnej Rada co roku przedkłada Sejmowi, a sprawozdanie z ich wykonania składa w ciągu 5 miesięcy od zakończenia roku budżetowego.2
Ile wynoszą stopy procentowe NBP i jak się zmieniały?
Nasza seria stopy referencyjnej pokazuje stopę obowiązującą w ostatnim dniu każdego miesiąca. Na koniec października 2026 stopa wynosiła 3,75%, a rok wcześniej, w październiku 2025, 4,50%. Ostatnio zmieniła się w marcu 2026: spadła z 4,00% do 3,75%.
Najwyższa była w pierwszym miesiącu serii, w lutym 1998: 24,00%. Najniższa, 0,10%, obowiązywała na koniec każdego miesiąca od maja 2020 do września 2021. Potem stopa rosła i we wrześniu 2022 doszła do 6,75%; tyle wynosiła do sierpnia 2023. Od tego czasu na koniec żadnego miesiąca nie była wyższa niż miesiąc wcześniej.
Bank Rozrachunków Międzynarodowych podaje, że przed 26 lutego 1998 roku polityka pieniężna w Polsce opierała się na kontroli podaży pieniądza, a nie na stopie procentowej.4
Jak stopy NBP wpływają na oprocentowanie kredytów?
Według Ministerstwa Finansów na poziom oprocentowania kredytu wpływa przede wszystkim poziom rynkowych stóp procentowych.3 W Założeniach na 2027 rok Rada Polityki Pieniężnej pisze, że stopa referencyjna będzie wpływać na poziom krótkoterminowych rynkowych stóp procentowych.1
Różnica między oprocentowaniem kredytu a stopą banku centralnego zależy według ministerstwa od kilku czynników, między innymi od rodzaju oprocentowania, zmiennego lub stałego, od opcji zawartych w umowie i od ryzyka umowy.3 Przy kredycie o zmiennym oprocentowaniu marżę kredytową można w przybliżeniu oszacować jako różnicę między oprocentowaniem nowych kredytów a rynkową stopą zmienną, na przykład WIBOR 6M.3
Ile wynosi średnie oprocentowanie kredytów mieszkaniowych i jak ma się do stopy referencyjnej, opisujemy w artykule „Oprocentowanie kredytów mieszkaniowych”. Na wykresie można też włączyć średnie oprocentowanie zmienne kredytów mieszkaniowych według NBP.
Najczęstsze błędy
„Stopa referencyjna to oprocentowanie mojego kredytu”
Stopy NBP to oprocentowanie operacji NBP: kredytu refinansowego, którego NBP może udzielać bankom,2 bonów pieniężnych NBP i depozytu na koniec dnia.1 Na oprocentowanie kredytu wpływa przede wszystkim poziom rynkowych stóp procentowych, a różnica między nim a stopą banku centralnego zależy między innymi od rodzaju oprocentowania, opcji w umowie i ryzyka.3
„Stopy procentowe ustala rząd albo prezes NBP”
Wysokość stóp procentowych NBP ustala Rada Polityki Pieniężnej.2 Prezes NBP jest jej przewodniczącym, a 9 członków powołują w równej liczbie Prezydent, Sejm i Senat.2 Przy równej liczbie głosów rozstrzyga głos przewodniczącego.2
„Na wykresie widać dzień każdej zmiany stóp”
Nasze serie pokazują stopę obowiązującą w ostatnim dniu miesiąca, więc nie widać na nich, od którego dnia obowiązuje nowa stopa. Gdy stopa zmieni się w miesiącu dwa razy, seria pokaże tylko stan z jego końca. Posiedzenia Rady Polityki Pieniężnej przewodniczący zwołuje co najmniej raz w miesiącu.2
„Zmiana stóp od razu zmienia inflację”
Rada Polityki Pieniężnej pisze, że od decyzji o parametrach polityki pieniężnej do jej najsilniejszego wpływu na produkcję, zatrudnienie i inflację mija kilka kwartałów.1 Cel inflacyjny, 2,5% z przedziałem odchyleń ±1 punktu procentowego, dotyczy średniego okresu, a inflacja może okresowo kształtować się powyżej lub poniżej celu, także poza tym przedziałem.1
Dane
Źródła
- Rada Polityki Pieniężnej, „Założenia polityki pieniężnej na rok 2027”, uchwalone 8.09.2026, druk sejmowy nr 3158.
- Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim, art. 3, 12, 13, 16, 42 i 44, Dz. U. z 2022 r. poz. 2025.
- Ministerstwo Finansów, odpowiedź na interpelację nr 8303 w sprawie oprocentowania nowo udzielanych kredytów hipotecznych dla Polaków, 13.03.2025.
- Bank Rozrachunków Międzynarodowych (BIS), „Central bank policy rates”: opis zbioru oraz dane i metadane dla Polski.