Inflacja
Inflacja to tempo, w jakim rosną przeciętne ceny towarów i usług; w Polsce co miesiąc mierzy ją GUS.2
Strzałki: okresy. Enter: przypnij. Esc: wyczyść.
Tabela danych
Jak czytać?
Roczna zmiana wzrosła o 0,7 punktu procentowego wobec października 2025.
CPI to nie HICP Eurostatu: inne wagi i zakres. Do porównań z innymi krajami użyj HICP.
CPI: zmiana metodologii (zmiana klasyfikacji: COICOP 1999 → COICOP 2018); odczyty pozostają porównywalne. Przerywana pionowa linia „nowa klasyfikacja” oznacza tę zmianę.
Jak GUS liczy inflację?
Co miesiąc ankieterzy GUS notują ceny towarów i usług z ustalonej listy w wybranych punktach sprzedaży, zwykle od 5. do 22. dnia miesiąca.2 Zmianę ceny każdego produktu GUS liczy jako średnią ze wszystkich rejonów, a z produktów liczy potem wskaźniki grup.1
Grupy nie liczą się po równo. Każda waży tyle, ile gospodarstwa domowe wydały na nią w poprzednim roku według badania budżetów domowych. GUS stosuje wzór Laspeyresa z wagami z roku poprzedzającego badany.1 Dlatego podwyżka paliw podnosi inflację bardziej niż taka sama podwyżka biletów do kina.
Pod koniec miesiąca GUS publikuje szybki szacunek, a wynik ostateczny w połowie następnego miesiąca. Szacunek za październik 2026 wyniósł 3,5% (30 października).10 Za wrzesień szacunek wynosił 4,0%,12 a wynik ostateczny z 14 października 4,1%.3 Od 2026 roku GUS dzieli koszyk według nowej klasyfikacji COICOP 2018; zmienił się między innymi zakres grupy „Transport”.5
CPI, HICP, inflacja bazowa i PPI: czym się różnią?
Wszystkie cztery mierzą zmianę cen wobec tego samego miesiąca rok wcześniej, ale odpowiadają na różne pytania.
NBP liczy cztery własne miary inflacji bazowej i ocenia nimi średnio- i długookresowy trend cen. Ta w tabeli pomija ceny żywności i energii, które w 2026 roku stanowią 42,6% koszyka CPI i są szczególnie wrażliwe na szoki podażowe.6
Jaki jest cel inflacyjny NBP?
Od 2004 roku celem NBP jest inflacja CPI na poziomie 2,5% z przedziałem ±1 punkt procentowy, w średnim okresie.7 Rada Polityki Pieniężnej zapisuje wprost, że ze względu na szoki inflacja może okresowo być poza tym przedziałem.7
Od stycznia 2004 do września 2026 inflacja mieściła się w przedziale od 1,5% do 3,5% w 108 z 273 miesięcy. Najdalej od celu była w lutym 2023: 18,4%, najwięcej od grudnia 1996. Od lipca 2014 do października 2016, przez 28 miesięcy z rzędu, ceny były niższe niż rok wcześniej. Dla porównania w lutym 1990 ceny były o 1 183,1% wyższe niż rok wcześniej.11
Ile dziś kosztuje to, co kiedyś kosztowało 100 zł?
149,23 złtyle kosztowało to samo w październiku 2026. Ceny wzrosły w tym czasie o 49,2%. Według poziomu cen CPI z danych GUS.
Najczęstsze błędy
„Inflacja spada, więc ceny spadają”
Nie. Spadek inflacji znaczy, że ceny rosną wolniej. W marcu 2024 inflacja spadła do 2,0%, a ceny nadal były wyższe niż rok wcześniej. Ceny spadają dopiero wtedy, gdy inflacja jest poniżej zera.
Procenty zamiast punktów procentowych
Wzrost inflacji z 3,4% w sierpniu do 4,1% we wrześniu 2026 to wzrost o 0,7 punktu procentowego, a nie o 0,7%.
Mylenie trzech porównań
We wrześniu 2026 ceny były o 4,1% wyższe niż rok wcześniej, o 3,7% wyższe niż w grudniu 2025 i o 0,7% wyższe niż w sierpniu.3 Nagłówki zwykle podają pierwszą liczbę.
„Moja inflacja jest inna”
CPI to średnia dla przeciętnego koszyka. Ktoś, kto dużo jeździ samochodem, we wrześniu odczuł więcej niż średnia, bo transport zdrożał o 17,9%. Sama średnia też nie jest idealna. Komisja, która badała CPI w USA, szacowała, że tamtejszy wskaźnik zawyżał wzrost kosztów życia o 1,1 punktu procentowego rocznie.9 Według niej ten błąd da się mocno zmniejszyć, lepiej uwzględniając zmiany jakości, nowe produkty i to, że ludzie przechodzą na tańsze produkty i sklepy.9
Dane
Źródła
- GUS, „Wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych”, Słownik pojęć.
- GUS, „Badanie cen towarów i usług konsumpcyjnych (CPI)”.
- GUS, „Wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych we wrześniu 2026 r.”, informacja sygnalna, 14.10.2026.
- Eurostat, „Harmonised index of consumer prices (HICP)”, metadane (ESMS).
- GUS, „Informacja na temat wdrożenia klasyfikacji COICOP 2018 od danych za 2026 rok”.
- NBP, Departament Analiz i Badań Ekonomicznych, „Metodyka obliczania miar inflacji bazowej publikowanych przez Narodowy Bank Polski”, marzec 2026.
- Rada Polityki Pieniężnej, „Założenia polityki pieniężnej na rok 2026”, załącznik do uchwały nr 7/2025, M.P. 2025 poz. 1013.
- GUS, Dziedzinowe Bazy Wiedzy, „Wskaźniki cen produkcji sprzedanej przemysłu”, metadane zmiennej 314.
- M. J. Boskin, E. R. Dulberger, R. J. Gordon, Z. Griliches, D. W. Jorgenson, „Consumer Prices, the Consumer Price Index, and the Cost of Living”, Journal of Economic Perspectives 12(1), 1998, s. 3–26, doi:10.1257/jep.12.1.3.
- GUS, „Szybki szacunek wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych w październiku 2026 r.”, 30.10.2026.
- GUS, „Miesięczne wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych od 1982 r.”, tablica CSV; przedział celu i okresy policzyliśmy z tej tablicy.
- GUS, „Szybki szacunek wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych we wrześniu 2026 r.”, 30.09.2026.