Inflacja

Inflacja to tempo, w jakim rosną przeciętne ceny towarów i usług; w Polsce co miesiąc mierzy ją GUS.2

Inflacja CPI (r/r)
+3,5% r/r
Październik 2026
Rok temu+2,8% r/rpaź 2025
CPI 0% 5% 10% 15% 20% 2018 2020 2022 2024 2026 cel NBP 2,5% ±1 nowa klasyfikacja % r/r
CPI, +3,5% r/r w październiku 2026, wykres listopad 2016 – październik 2026.
Tabela danych
Jak czytać?

Roczna zmiana wzrosła o 0,7 punktu procentowego wobec października 2025.

CPI to nie HICP Eurostatu: inne wagi i zakres. Do porównań z innymi krajami użyj HICP.

CPI: zmiana metodologii (zmiana klasyfikacji: COICOP 1999 → COICOP 2018); odczyty pozostają porównywalne. Przerywana pionowa linia „nowa klasyfikacja” oznacza tę zmianę.

Jak GUS liczy inflację?

Co miesiąc ankieterzy GUS notują ceny towarów i usług z ustalonej listy w wybranych punktach sprzedaży, zwykle od 5. do 22. dnia miesiąca.2 Zmianę ceny każdego produktu GUS liczy jako średnią ze wszystkich rejonów, a z produktów liczy potem wskaźniki grup.1

Grupy nie liczą się po równo. Każda waży tyle, ile gospodarstwa domowe wydały na nią w poprzednim roku według badania budżetów domowych. GUS stosuje wzór Laspeyresa z wagami z roku poprzedzającego badany.1 Dlatego podwyżka paliw podnosi inflację bardziej niż taka sama podwyżka biletów do kina.

Pod koniec miesiąca GUS publikuje szybki szacunek, a wynik ostateczny w połowie następnego miesiąca. Szacunek za październik 2026 wyniósł 3,5% (30 października).10 Za wrzesień szacunek wynosił 4,0%,12 a wynik ostateczny z 14 października 4,1%.3 Od 2026 roku GUS dzieli koszyk według nowej klasyfikacji COICOP 2018; zmienił się między innymi zakres grupy „Transport”.5

CPI, HICP, inflacja bazowa i PPI: czym się różnią?

Wszystkie cztery mierzą zmianę cen wobec tego samego miesiąca rok wcześniej, ale odpowiadają na różne pytania.

MiaraOstatni odczyt
CPICeny koszyka gospodarstw domowych w Polsce, według GUS. Tę miarę NBP bierze do celu inflacyjnego.73,5%Październik 2026
HICPTa sama idea według wspólnych reguł UE, porównywalna między krajami; krajowe CPI mogą dawać inne wyniki. Obejmuje też wydatki cudzoziemców w Polsce, a wagi bierze z rachunków narodowych.4 W całej UE: 4,0%.3,7%Październik 2026
Bazowa NBPCPI bez cen żywności i energii, liczony przez NBP.62,9%Październik 2026
PPICeny w przemyśle według GUS: górnictwo, przetwórstwo, energetyka oraz gospodarka wodna i odpadowa. To nie są ceny w sklepach.86,1%Wrzesień 2026

NBP liczy cztery własne miary inflacji bazowej i ocenia nimi średnio- i długookresowy trend cen. Ta w tabeli pomija ceny żywności i energii, które w 2026 roku stanowią 42,6% koszyka CPI i są szczególnie wrażliwe na szoki podażowe.6

Jaki jest cel inflacyjny NBP?

Od 2004 roku celem NBP jest inflacja CPI na poziomie 2,5% z przedziałem ±1 punkt procentowy, w średnim okresie.7 Rada Polityki Pieniężnej zapisuje wprost, że ze względu na szoki inflacja może okresowo być poza tym przedziałem.7

Od stycznia 2004 do września 2026 inflacja mieściła się w przedziale od 1,5% do 3,5% w 108 z 273 miesięcy. Najdalej od celu była w lutym 2023: 18,4%, najwięcej od grudnia 1996. Od lipca 2014 do października 2016, przez 28 miesięcy z rzędu, ceny były niższe niż rok wcześniej. Dla porównania w lutym 1990 ceny były o 1 183,1% wyższe niż rok wcześniej.11

Ile dziś kosztuje to, co kiedyś kosztowało 100 zł?

zł

149,23 złtyle kosztowało to samo w październiku 2026. Ceny wzrosły w tym czasie o 49,2%. Według poziomu cen CPI z danych GUS.

Najczęstsze błędy

  • „Inflacja spada, więc ceny spadają”

    Nie. Spadek inflacji znaczy, że ceny rosną wolniej. W marcu 2024 inflacja spadła do 2,0%, a ceny nadal były wyższe niż rok wcześniej. Ceny spadają dopiero wtedy, gdy inflacja jest poniżej zera.

  • Procenty zamiast punktów procentowych

    Wzrost inflacji z 3,4% w sierpniu do 4,1% we wrześniu 2026 to wzrost o 0,7 punktu procentowego, a nie o 0,7%.

  • Mylenie trzech porównań

    We wrześniu 2026 ceny były o 4,1% wyższe niż rok wcześniej, o 3,7% wyższe niż w grudniu 2025 i o 0,7% wyższe niż w sierpniu.3 Nagłówki zwykle podają pierwszą liczbę.

  • „Moja inflacja jest inna”

    CPI to średnia dla przeciętnego koszyka. Ktoś, kto dużo jeździ samochodem, we wrześniu odczuł więcej niż średnia, bo transport zdrożał o 17,9%. Sama średnia też nie jest idealna. Komisja, która badała CPI w USA, szacowała, że tamtejszy wskaźnik zawyżał wzrost kosztów życia o 1,1 punktu procentowego rocznie.9 Według niej ten błąd da się mocno zmniejszyć, lepiej uwzględniając zmiany jakości, nowe produkty i to, że ludzie przechodzą na tańsze produkty i sklepy.9

Dane

Źródła

  1. GUS, „Wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych”, Słownik pojęć.
  2. GUS, „Badanie cen towarów i usług konsumpcyjnych (CPI)”.
  3. GUS, „Wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych we wrześniu 2026 r.”, informacja sygnalna, 14.10.2026.
  4. Eurostat, „Harmonised index of consumer prices (HICP)”, metadane (ESMS).
  5. GUS, „Informacja na temat wdrożenia klasyfikacji COICOP 2018 od danych za 2026 rok”.
  6. NBP, Departament Analiz i Badań Ekonomicznych, „Metodyka obliczania miar inflacji bazowej publikowanych przez Narodowy Bank Polski”, marzec 2026.
  7. Rada Polityki Pieniężnej, „Założenia polityki pieniężnej na rok 2026”, załącznik do uchwały nr 7/2025, M.P. 2025 poz. 1013.
  8. GUS, Dziedzinowe Bazy Wiedzy, „Wskaźniki cen produkcji sprzedanej przemysłu”, metadane zmiennej 314.
  9. M. J. Boskin, E. R. Dulberger, R. J. Gordon, Z. Griliches, D. W. Jorgenson, „Consumer Prices, the Consumer Price Index, and the Cost of Living”, Journal of Economic Perspectives 12(1), 1998, s. 3–26, doi:10.1257/jep.12.1.3.
  10. GUS, „Szybki szacunek wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych w październiku 2026 r.”, 30.10.2026.
  11. GUS, „Miesięczne wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych od 1982 r.”, tablica CSV; przedział celu i okresy policzyliśmy z tej tablicy.
  12. GUS, „Szybki szacunek wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych we wrześniu 2026 r.”, 30.09.2026.

Aktualizacja: 3 listopada 2026. Liczby pochodzą z serii Podziemia, które pobieramy z GUS, NBP i Eurostatu, albo z publikacji podanych w przypisach.

O projekcie. Bazę wiedzy piszemy w Podziemiu Analitycznym. Każde źródło i każdą liczbę z tekstu zapisujemy w rejestrze źródeł, a przed publikacją sprawdzamy je z oryginałem. Każdy artykuł przeglądamy co kwartał.