Zabójstwa
Umyślne zabójstwo to w statystyce bezprawne spowodowanie śmierci człowieka z zamiarem zabicia go lub ciężkiego zranienia;1 Bank Światowy podaje za Biurem ONZ do spraw Narkotyków i Przestępczości (UNODC), co rok, ile było umyślnych zabójstw w Polsce na 100 tys. ludności.1
Strzałki: okresy. Enter: przypnij. Esc: wyczyść.
Tabela danych
Jak czytać?
Wartość wzrosła o 0,1 na 100 tys. osób wobec 2022 roku.
Rejestracja i klasyfikacja zabójstw mogą różnić się między krajami i zmieniać się w czasie.
Dane roczne mogą być publikowane z opóźnieniem i podlegać rewizjom. Brakujące lata pozostają puste.
Co jest umyślnym zabójstwem w statystyce?
Definicję podaje międzynarodowa klasyfikacja przestępstw do celów statystycznych ICCS: umyślne zabójstwo, kategoria 0101, to bezprawne spowodowanie śmierci człowieka z zamiarem zabicia go lub ciężkiego zranienia.2 Według Banku Światowego definicja ma trzy elementy: zabicie człowieka przez innego człowieka, zamiar sprawcy, by zabić lub ciężko zranić ofiarę, i bezprawność zabójstwa.1 Każde zabójstwo, które je spełnia, statystyka ma liczyć jako umyślne, bez względu na definicje w prawie danego kraju.1
Eurostat każe wliczać do umyślnych zabójstw także ciężką napaść ze skutkiem śmiertelnym i śmierć w wyniku zamachu terrorystycznego,3 a według klasyfikacji ICCS także na przykład dzieciobójstwo.3 Wyłącza z nich usiłowanie zabójstwa, zabójstwo nieumyślne, eutanazję, śmierć w wyniku legalnej interwencji i zabójstwo w obronie koniecznej.3
Usiłowanie umyślnego zabójstwa ICCS liczy osobno, w kategorii 0102.2 W kategorii 0101 są tylko zabójstwa dokonane.2
Ile jest zabójstw w Polsce?
W 2023 roku wskaźnik UNODC wyniósł 0,8 na 100 tys. osób, a rok wcześniej 0,7. Eurostat podaje dla Polski za 2023 rok 294 umyślne zabójstwa zarejestrowane przez policję i 265 usiłowań umyślnego zabójstwa.4
Seria UNODC zaczyna się w roku 1990, od 1,8 na 100 tys. osób. Najwyżej była w roku 1994: 2,4. Dla lat 2003–2007 Bank Światowy nie podaje wartości.7 W roku 2008 wskaźnik wynosił 0,9.
Jak Polska wypada na tle Europy?
Eurostat podaje umyślne zabójstwa zarejestrowane przez policję także w przeliczeniu na 100 tys. mieszkańców.3 W 2024 roku Polska miała ich 0,69, tyle samo co Węgry. Mniej miały Czechy (0,63) i Szwajcaria (0,50), więcej Niemcy (0,83), Austria (0,85), Szwecja (0,87) i Słowacja (1,09). Najwięcej z dziesięciu krajów naszego zestawienia miały Litwa (2,63) i Finlandia (1,78). Od roku 2008 wskaźnik Eurostatu dla Polski spadł z 1,21 do 0,69.
Eurostat zastrzega, że na porównywalność danych wpływa wiele czynników, między innymi różne przepisy i definicje prawne oraz etap postępowania, na którym policja rejestruje przestępstwo; wszystkie trzeba brać pod uwagę przy porównywaniu krajów, bo mogą prowadzić do mylących wniosków.3 Bank Światowy dodaje, że porównanie umyślnych zabójstw między krajami jest też porównaniem tego, jakie zabójstwa kraje tak kwalifikują i na ile ich systemy prawne potrafią je zarejestrować.1
Dlaczego UNODC, Eurostat i Policja podają różne liczby?
Bank Światowy podaje za UNODC umyślne zabójstwa na 100 tys. ludności; według metadanych serii UNODC bierze dane z wymiaru sprawiedliwości albo ze statystyki zdrowia publicznego.1 Państwa Unii Europejskiej wysyłają swoje odpowiedzi na ankietę ONZ o przestępczości do Eurostatu, który je sprawdza.1 Metadane serii mówią też, że dane zgłaszane ONZ to zgłoszone władzom przypadki wiktymizacji.1
Eurostat podaje przestępstwa: w większości krajów policja przyjmuje za jednostkę przestępstwo, a Eurostat zaleca liczyć przestępstwo popełnione przez kilka osób jako jedno.3 Ofiary umyślnych zabójstw Eurostat podaje w osobnych zbiorach danych.3 W 2023 roku wskaźnik UNODC dla Polski, 0,80, i wskaźnik Eurostatu, 0,80, były równe w zaokrągleniu do dwóch miejsc po przecinku. W roku 2008 różniły się: UNODC podał 0,86, a Eurostat 1,21.
Policja podaje przestępstwa stwierdzone z art. 148 kodeksu karnego.5 W 2023 roku stwierdziła ich 559.5 To tyle, ile razem umyślnych zabójstw i usiłowań umyślnego zabójstwa podaje dla Polski za ten rok Eurostat.4
Art. 148 kodeksu karnego mówi: „Kto zabija człowieka, podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 10 albo karze dożywotniego pozbawienia wolności”.6 Kodeks ma też osobne artykuły: art. 149 o matce, która zabija dziecko w okresie porodu pod wpływem jego przebiegu,6 i art. 150 o zabiciu człowieka na jego żądanie i pod wpływem współczucia.6 Za usiłowanie odpowiada według kodeksu ten, kto w zamiarze popełnienia czynu zabronionego bezpośrednio zmierza do jego dokonania, które jednak nie następuje.6
Najczęstsze błędy
„Wskaźnik to liczba zabójstw”
To liczba na 100 tys. ludności, a nie liczba zabójstw.1 Eurostat podaje dla Polski za 2023 rok 294 umyślne zabójstwa, czyli 0,8 na sto tysięcy mieszkańców.4
„Usiłowania też są w statystyce zabójstw”
W kategorii umyślnych zabójstw są tylko zabójstwa dokonane;2 usiłowania ICCS liczy osobno, w kategorii 0102.2 Za 2023 rok Eurostat podał dla Polski 265 usiłowań umyślnego zabójstwa obok 294 umyślnych zabójstw.4
„Liczba zabójstw to liczba ofiar”
Eurostat podaje w tym zestawieniu przestępstwa zarejestrowane przez policję, a ofiary umyślnych zabójstw w osobnych zbiorach danych;3 Policja podaje przestępstwa stwierdzone.5 Kodeks karny osobno wymienia zabicie jednym czynem więcej niż jednej osoby.6 Eurostat zaleca liczyć przestępstwo popełnione przez kilka osób jako jedno.3
„Wskaźniki krajów można porównywać wprost”
Bank Światowy ostrzega, że przy ocenie i porównywaniu danych o zabójstwach trzeba zachować ostrożność, bo kraje różnie kwalifikują zabójstwa i różnie potrafią je rejestrować.1 Eurostat zwraca uwagę na różne przepisy i definicje prawne oraz na etap postępowania, na którym policja rejestruje przestępstwa.3
Źródła
- Bank Światowy, World Development Indicators, „Intentional homicides (per 100,000 people)”, metadane wskaźnika.
- UNODC, „International Classification of Crime for Statistical Purposes (ICCS)”, wersja 1.0, marzec 2015.
- Eurostat, „Crime and criminal justice (crim)”, metadane, aktualizacja 29.04.2026.
- Eurostat, „Police-recorded offences by offence category”, zbiór crim_off_cat, Polska, 2023.
- Policja, „Zabójstwo (art. 148)”, Statystyka, lata 1999–2023.
- Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, Dz.U. z 2026 r. poz. 1342 (tekst jednolity).
- Bank Światowy, World Development Indicators, „Intentional homicides (per 100,000 people)”, dane dla Polski, aktualizacja 8.10.2026.