Długość życia
Oczekiwana długość życia przy urodzeniu to liczba lat, które przeżyłby noworodek, gdyby przez całe jego życie umieralność pozostała taka jak w chwili jego urodzenia;1 GUS nazywa tę miarę przeciętnym trwaniem życia noworodka, podstawowym elementem tablicy trwania życia.2
Strzałki: okresy i serie. Enter: przypnij. Esc: wyczyść.
- Bank Światowy, obie płcie
- GUS, kobiety przy urodzeniu
- GUS, mężczyźni przy urodzeniu
Tabela danych
Jak czytać?
Wartość wzrosła o 0,2 roku wobec 2023 roku.
To okresowa tablica trwania życia. Wynik nie jest prognozą długości życia konkretnej osoby.
Co oznacza oczekiwana długość życia?
Tablica trwania życia to według GUS zestaw powiązanych matematycznie funkcji wieku, m.in. liczby dożywających, liczby zmarłych, prawdopodobieństwa zgonu i przeciętnego dalszego trwania życia, które opisują teoretyczny proces wymierania populacji.3 GUS oblicza je z liczby zgonów w danym okresie, przeważnie w roku, i z liczby ludności według płci i wieku na środek tego okresu.3
Tablica pokazuje wymieranie hipotetycznej generacji, zwykle liczącej 100 000 osób, przy założeniu, że prawdopodobieństwa zgonu według wieku z badanego okresu pozostaną stałe aż do zgonu ostatniej osoby z tej generacji.4 Dzięki temu wynik nie zależy od struktury wieku ludności w badanym roku i można go porównywać w czasie i między populacjami.4 To wartość teoretyczna: rzeczywista średnia długość życia osób z różnych generacji jest inna.4
Przeciętne dalsze trwanie życia osoby w wieku x lat to średnia liczba lat, jaką ma ona jeszcze do przeżycia przy umieralności z okresu, dla którego opracowano tablice.5 GUS liczy je tylko z prawdopodobieństw zgonu w wieku x lat i starszym: umieralność we wcześniejszym wieku nie wchodzi do obliczeń, bo chodzi o osoby, które tego wieku dożyły.4
Jak długo żyją w Polsce kobiety, a jak mężczyźni?
Według tablic trwania życia GUS za 2025 rok oczekiwane trwanie życia noworodka płci męskiej wyniosło 75,37 roku, a żeńskiej 82,48 roku: o 0,4 roku więcej niż w 2024 roku u chłopców i o 0,2 roku więcej u dziewczynek.4 Różnica między płciami jest w Polsce znacznie większa niż w większości krajów europejskich; w latach 1990–2025 zmniejszyła się z około 9 lat do blisko 7 lat.4
Nasze serie GUS pochodzą z tabeli Dziedzinowej Bazy Wiedzy, która obejmuje lata 2000–2024; jej następną aktualizację GUS zapowiada na grudzień 2026 roku.5 Za 2024 rok podają one 82,3 roku dla kobiet i 74,9 roku dla mężczyzn: różnica wynosi 7,4 roku.
Ta sama tabela GUS podaje dalsze trwanie życia w wieku 65 lat.5 Kobieta w tym wieku miała w 2024 roku przed sobą przeciętnie jeszcze 20,3 roku, a mężczyzna 16,3 roku. Różnica między kobietami a mężczyznami w wieku 65 lat wynosiła w zestawieniu GUS na danych Eurostatu za 2024 rok 4 lata i była jedną z wyższych: większą miały tylko Estonia, Litwa, Łotwa i Bułgaria.4
Eurostat liczy też lata życia w zdrowiu: liczbę lat, które osoba w danym wieku może jeszcze przeżyć bez poważnych ani umiarkowanych problemów zdrowotnych.7 Problem zdrowotny ocenia pytaniem z badania EU-SILC o to, czy ankietowany od co najmniej sześciu miesięcy jest ograniczony w zwykłych czynnościach z powodu problemu zdrowotnego.7 W 2024 roku kobiety w Polsce mogły według Eurostatu oczekiwać od urodzenia 66,2 roku życia w zdrowiu, a mężczyźni 63,2 roku.
Jak zmieniała się długość życia w Polsce?
Według GUS w 1960 roku przeciętna długość życia mężczyzn wynosiła około 65 lat, a kobiet prawie 71 lat.4 W latach 1991–2019 oczekiwana długość życia przy urodzeniu wzrosła o 8,2 roku u mężczyzn i o 6,7 roku u kobiet, początkowo głównie dzięki wyraźnemu spadkowi umieralności niemowląt, a potem dzięki mniejszej umieralności dorosłych i osób starszych.4
Przez pandemię COVID-19 i większą liczbę zgonów oczekiwane trwanie życia w latach 2020–2021 skróciło się w porównaniu z 2019 rokiem o 2,3 roku u mężczyzn i o 2,1 roku u kobiet.4 W 2023 roku było już wyższe niż przed pandemią, a tempo jego wzrostu jest według GUS obecnie zbliżone do tempa sprzed pandemii.4
W serii Banku Światowego, dla obu płci łącznie, oczekiwana długość życia wynosiła 67,7 roku w 1960 roku i 78,4 roku w 2024 roku. Spadek z lat pandemii, który opisuje GUS, widać i w niej: w 2019 roku wynosiła 77,9 roku, a w 2021 roku 75,4 roku.4
Gdzie w Polsce i w Europie żyje się najdłużej?
W 2025 roku oczekiwane trwanie życia mężczyzn było najniższe w województwie łódzkim (73,89 roku), a najwyższe w podkarpackim (77,06 roku).4 Najkrótsze oczekiwane trwanie życia kobiet GUS odnotował także w łódzkim (81,36 roku), a najdłuższe w podkarpackim (84,17 roku).4 Mężczyźni w miastach mają dłuższe oczekiwane trwanie życia niż na wsi, w 2025 roku 75,67 roku, o 0,8 roku więcej; u kobiet ta różnica jest niewielka.4
W porównaniu z innymi krajami europejskimi GUS bierze w tej publikacji dane dla Polski z bazy Eurostatu, bo dla wszystkich krajów uzyskano je tym samym podejściem do współczynników zgonów i tą samą metodologią tablic trwania życia.4 Według tych danych za 2024 rok oczekiwane trwanie życia noworodka płci męskiej w Polsce wyniosło 74,8 roku, co dało 28. miejsce wśród 34 krajów europejskich w zestawieniu GUS.4 Dla noworodka płci żeńskiej wyniosło 82,2 roku, co dało 25. miejsce.4 Najdłuższe trwanie życia noworodka miały w tym zestawieniu Szwajcaria dla chłopców (82,4 roku) i Hiszpania dla dziewczynek (86,5 roku).4
Najczęstsze błędy
„Oczekiwana długość życia mówi, ile przeżyje dzisiejszy noworodek”
Mówi, ile lat przeżyłby, gdyby przez całe jego życie umieralność w każdym wieku pozostała taka jak w chwili jego urodzenia.1 GUS podkreśla, że to wartość teoretyczna, a rzeczywista średnia długość życia osób z różnych generacji jest inna.4
„Sześćdziesięciolatkowi zostało tyle lat, ile brakuje mu do średniej”
Dalsze trwanie życia liczy się dla osób, które danego wieku dożyły, więc umieralność w młodszym wieku nie wchodzi do obliczeń.4 Według tablic GUS za 2025 rok mężczyzna w wieku 60 lat miał przed sobą przeciętnie jeszcze 20,04 roku, czyli dożyłby średnio 80,04 roku, choć oczekiwane trwanie życia noworodka płci męskiej wyniosło 75,37 roku.4
„Bank Światowy i GUS podają różne liczby, więc któraś jest błędna”
Nasze serie GUS, z tabeli Dziedzinowej Bazy Wiedzy, podają dalsze trwanie życia osobno dla kobiet i mężczyzn;5 GUS publikuje też tablicę trwania życia dla obu płci łącznie.4 Bank Światowy podaje jedną liczbę dla obu płci łącznie, wyprowadzoną z oczekiwanego trwania życia mężczyzn i kobiet, które dla Polski bierze z Eurostatu i GUS.6 Także Eurostat i GUS podają nieco inne wartości: za 2024 rok Eurostat ma dla Polski 74,8 roku dla chłopców i 82,2 roku dla dziewczynek,4 a nasze serie z tablic GUS 74,9 roku i 82,3 roku. W porównaniu krajów europejskich GUS bierze dane Eurostatu, bo dla wszystkich krajów uzyskano je tym samym podejściem i tą samą metodologią tablic trwania życia.4
„Lata w zdrowiu to lata bez żadnej choroby”
Eurostat opiera tę miarę na pytaniu z badania EU-SILC o ograniczenie zwykłych czynności z powodu problemu zdrowotnego, trwające co najmniej sześć miesięcy, według samooceny ankietowanych; miara ma wymiar niepełnosprawności, a Eurostat nazywa ją też oczekiwanym trwaniem życia bez niepełnosprawności.7 Sposób zadawania tego pytania w poszczególnych krajach może utrudniać porównania między nimi, a przerwy w szeregu Eurostat oznacza w danych.7
Źródła
- Bank Światowy, World Development Indicators, „Life expectancy at birth, total (years)”, metadane wskaźnika SP.DYN.LE00.IN.
- GUS, „Przeciętne trwanie życia noworodka (e0)”, Słownik pojęć.
- GUS, „Tablice trwania życia”, Słownik pojęć.
- GUS, „Trwanie życia w 2025 r.”, publikacja, 27.07.2026.
- GUS, Dziedzinowa Baza Wiedzy, „Przeciętne dalsze trwanie życia osób w wieku x lat (ex)”, metadane zmiennej.
- Bank Światowy, World Development Indicators, noty dla Polski do wskaźników oczekiwanej długości życia ogółem, mężczyzn i kobiet.
- Eurostat, „Healthy life years by sex (from 2004 onwards) (hlth_hlye)”, metadane (ESMS).